Liberalisering gas-en elektriciteitsmarkt

Liberalisering gas-en elektriciteitsmarkt:kroniek van een aangekondigde mislukking

Het ABVV nam kennis van de CREG-studie die op 4 juli werd gepubliceerd. De studie was weinig verrassend. Het ABVV klaagt al ruime tijd de risico’s aan die de liberalisering van de gas- en elektriciteitsmarkt voor de burgers meebrengt: op vlak van de kostprijs voor de verbruikers en op vlak van de bevoorradingszekerheid in ons land.

Concurrentie ten koste van verbruikers

De tien duurste elektriciteitsproducten voor de gezinnen vertegenwoordigen de helft van de markt in Wallonië. 66 procent in Vlaanderen en 28 procent in Brussel voor de vijf duurste producten. Het aandeel van de tien goedkoopste elektriciteitsproducten bedraagt slechts 14 procent van de markt in Wallonië, 24% in Vlaanderen en 9% in Brussel.

De mogelijke besparing voor Waalse gezinnen gaat tot €192 per jaar (voor elektriciteit). Voor Vlaamse gezinnen is dit €182 en €172 voor Brusselse.

De tien duurste aardgasproducten die de gezinnen aangeboden worden, vertegenwoordigen 54 procent van de markt in Wallonië, 47 procent in Vlaanderen en 41 procent in Brussel. Het aandeel van de tien goedkoopste aardgasproducten bedraagt slechts 21 procent in Wallonië, 27 procent in Vlaanderen en 6 procent in Brussel.

De mogelijke besparing voor Waalse gezinnen gaat tot €522 per jaar voor aardgas. Voor Vlaamse gezinnen is dit €521 en €519 voor Brusselse.

Het ABVV had deze mislukking van de liberalisering van de gas- en elektriciteitsmarkt voorspeld. De concurrentie heeft helemaal niet gezorgd voor een daling van de energiefactuur voor de burgers.

Die burgers worden met de vinger gewezen omdat ze onoplettend zijn, terwijl de energiefacturen dermate ingewikkeld zijn dat ze elke vergelijking extreem moeilijk maken. Bovendien maken sommige energieleveranciers gebruik/misbruik van die complexiteit.

Bevoorradingszekerheid niet gewaarborgd

Het stelsel van de strategische reserve (d.w.z. de centrales waarvan de sluiting aangekondigd werd, maar die tegen vergoeding stand-by zijn en kunnen worden opgestart in geval van schaarste) riskeert door de Europese mededingingsautoriteiten te worden geblokkeerd. Volgens netbeheerder Elia zou de strategische reserve voor de volgende winter 900MW moeten bedragen als België geen risico op schaarste wil lopen.

Voor het ABVV zijn een degelijke controle en efficiënte sturing van de energiemarkt meer dan ooit nodig. Een beginpunt hierbij is een versterking van de energieregulator.

Zware investeringen zijn nodig om te komen tot een duurzame energiemix, die meer nadruk legt op lokale productie. Deze investeringen in een Belgische energie-omwenteling zijn nodig om de economische crisis te boven te komen en tegelijkertijd nieuwe tewerkstelling te creëren.

Hiervoor is een stabiel politiek kader nodig, met concrete acties. Eén van de elementen moet zijn dat overheid én burgers de controle op de energiemarkt moeten terugwinnen en dit in een context van decentralisatie van de energieproductie.

In het licht van deze mislukking van de liberalisering van gas en elektriciteit, herhaalt het ABVV zijn oproep tot nationalisering van grote energie-installaties en een grotere betrokkenheid van burgers bij de energieproductie. Hierin kunnen coöperatieven een rol spelen, omdat daarin andere motieven meespelen dan het winstmotief voor aandeelhouders.