Hoe sociaal wordt de Europese agenda?

Hoe sociaal wordt de Europese agenda?

Het gebeurt niet vaak en verdient dan ook bijzondere aandacht: we kregen goed nieuws uit Europa. Er is een akkoord over de herziening van de detacheringsrichtlijn terwijl de tekst van de Commissie 11 ‘gele kaarten’ had gekregen van de (voornamelijk nieuwe) lidstaten. Het lijkt er dus op dat men eindelijk écht iets wil doen tegen sociale dumping, hoewel dit minimumcompromis niet heiligmakend is. Daarnaast geraakten de EU-ministers voor Werkgelegenheid en Sociaal Beleid het eens over de Europese pijler van sociale rechten.

Waarom betogen op 8 november?

Waarom betogen we samen met de andere vakbonden op 8 november in Brussel voor een sociaal Europa, terwijl er nu positieve signalen komen vanuit de EU? Omdat we de voornemens van de EU met een korreltje zout nemen. We zijn tevreden dat het sociale aspect en het arbeidsrecht terug op de EU-agenda staan. Maar tussen lepel en mond valt veel pap op de grond.

Sinds 2014 herhaalt Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, dat hij de EU een ‘sociale triple A’, een topscore, wil bezorgen. We stellen echter vast dat de balans op dit moment meer dan matig is. Het ultraliberaal economisch beleid heeft Europa steeds minder sociaal gemaakt: botte besparingen, concurrentie op lonen en fiscaliteit, afzwakken van het arbeidsrecht en de sociale zekerheid, afbouw van openbare diensten.

Pijler = solide

Het ABVV en de volledige Europese vakbondswereld zijn ervan overtuigd dat Europa een toekomst heeft van vrede, sociale rechtvaardigheid en vooruitgang. De Europese pijler van sociale rechten biedt een kans om na te denken over een sociale gelijktrekking. De lidstaten zullen het akkoord over die pijler ondertekenen tijdens de top in Göteborg op 17 november.

Het mag echter niet blijven bij voornemens en mooie woorden: er moeten daden worden gesteld. Een beleid tegen sociale dumping en een beleid van een loonsverhoging moeten volgen. De brute besparingsprogramma’s moeten stoppen en er moet een echt relancebeleid komen, met een solide investeringsplan voor de creatie van kwalitatieve jobs. Een Europa dat niet meer is dan een eenheidsmarkt zonder gemeenschappelijke fiscaliteit en zonder sociale gelijktrekking, kan onmogelijk sociaal zijn.

Een echte Europese sociale pijler moet solide zijn. De pijler zoals die voorligt, is wankel, en bevat niet de nodige instrumenten om Europa ooit een ‘sociale triple A’ te bezorgen. Het zijn vooral vage beginselen en niets concreet. De pijler zal vooral symbolisch zijn. Hij zal geen enkel bindend effect hebben voor de lidstaten en de Europese instellingen.

Eerste stap

Toch is deze sociale pijler een eerste stap, een kans die benut moet worden om verder te gaan en vooral om het Europese project zelf te redden. Dit wijst op een zekere verandering in de toon van de Commissie, die zich bewust wordt van de verwoestende gevolgen en politieke risico’s die een ongelijke samenleving voortbrengt.

Een Europa dat niet zorgt voor de mensen, maar mensen negeert en treitert, kan alleen ontgoocheling oproepen. Dat heeft dan weer politieke gevolgen zoals het groeiende succes van extreemrechts of het terugplooien op zichzelf. Het werd tijd dat de Commissie en de Raad eindelijk eens door het raampje van hun ivoren toren keken om te beseffen wat er zich daar beneden afspeelt.

Een recordaantal onthoudingen bij de Europese verkiezingen, de door eurosceptici ingezette Brexit, de opmars van het populisme en anti-Europese extreemrechtse partijen, het onafhankelijkheidsstreven, de neiging tot afzondering als het gaat over migratie: het zijn allemaal onbetwistbare tekenen die tonen dat het vertrouwen in de capaciteiten van Europa afneemt. Zeker als het aankomt op uitdagingen rond globalisering, werkgelegenheid, de opwarming van de aarde en migratie. Bovendien getuigt het van een ernstige achteruitgang in de solidariteit, die net broodnodig is om de uitdagingen aan te gaan.

Verwittiging

Deze verwittiging is gericht tot de Belgische regering en de Belgische leden van het Europees Parlement. België zal zich waarschijnlijk achter de Europese pijler van sociale rechten scharen. Dit volstaat echter niet. België moet erop toezien dat het een solide en doeltreffende pijler is die een opwaartse sociale gelijktrekking voortbrengt in de lidstaten. Men moet er eveneens voor zorgen dat een loonsverhoging overal in Europa vorm krijgt.

Ook België moet haar woorden in daden omzetten en gewicht in de schaal leggen bij alle gesprekken zodat er voor eens en voor altijd een einde wordt gemaakt aan sociale dumping. Uiteraard moet België haar sociaal en economisch beleid ook goed afstemmen. Dat houdt een radicale ommezwaai in. Ons land moet ophouden met het neoliberale beleid en de afbouw van sociale rechten en bescherming, van het arbeidsrecht en van de openbare diensten een halt toeroepen.

Net om dit aan de kaak te stellen, betogen we samen met het Europees vakverbond op 8 november in Brussel. 

Rudy De Leew en Robert Vertenueil