Belastingontwijking: EU-lidstaten dragen loodzware verantwoordelijkheid

Belastingontwijking: EU-lidstaten dragen loodzware verantwoordelijkheid

In de politiek hebben woorden een betekenis. Burgers moeten beseffen dat belastingontwijking financieel terrorisme is. Het woord ‘terrorisme’ is afgeleid van van het Latijnse ‘terrere’, wat zoveel betekent als 'doen beven'… Inderdaad, een kleine groep (de multinationals, de grote vermogens…) doet hier een volledige maatschappij (staten, werknemers, gepensioneerden, zelfstandigen en KMO’s) op zijn grondvesten beven door hun illegaal of immoreel gedrag.

Herverdeling van rijkdom

Een doeltreffendere strijd tegen belastingontwijking zou nochtans niets veranderen aan de voordelen die vermogenden en multinationals genieten. Lewis Hamilton zal nog steeds een privéjet kunnen kopen. De Britse monarchie zal geen besparingen moeten doorvoeren. Apple, Nike en Caterpillar zullen duizelingwekkende winsten blijven maken.

Voor de werknemers, gepensioneerden, gezinnen en voor de meest kwetsbare personen, zou het echter alles veranderen. Fiscale rechtvaardigheid zou bijvoorbeeld zorgen voor een betere terugbetaling van de uitgaven in de gezondheidszorg, voor een comfortabeler pensioen, beter uitgeruste scholen, voor meer werkgelegenheidssteun… Het gaat hier veel verder dan de loutere technische opstelling van een begroting. We raken hier immers aan de basis van onze sociale organisatie. Het is dankzij de herverdeling van de rijkdom dat we erin slagen om een zekere sociale samenhang en een sterke democratie te creëren.

Onhoudbaar

Vergis u niet, die 1.000 miljard euro verlies aan verschillende soorten belastingen (bron: Europese Commissie) die jaarlijks aan de lidstaten van de Europese Unie ontglippen, moeten wel degelijk gecompenseerd worden door de overgrote meerderheid van de burgers. Zij hebben geen andere keuze dan hun belastingen te betalen. Hun belastingen dienen om ondermeer scholen, wegen, bedrijfszones en gezondheidszorg te financieren. Daar mogen de multinationals mee van profiteren zonder dat ze daaraan, zoals het zou horen, hun steentje moeten bijdragen.

In België is er in 2016 meer dan 200 miljard euro naar belastingparadijzen gestuurd (bron: Le Soir). Tegelijkertijd blijft men onophoudelijk grote inspanningen vragen van de werknemers, de gepensioneerden en de zelfstandigen. Dat is onhoudbaar.

Beeld u eens in wat we allemaal zouden kunnen doen met dat geld. De astronomische cijfers tonen ook aan dat het geld er wel degelijk is, maar dat de moed en de politieke ambitie ontbreken om het te gaan halen.

Strenge maatregelen

Na de schandalen rond LuxLeaks en de Panama Papers heeft het Europees Parlement zich uitgesproken over een reeks strenge maatregelen om het fenomeen in te dijken. Als deze maatregelen correct werden toegepast in de Europese landen, dan zou drievierde van de gevallen die vandaag aan het licht komen, zich niet hebben kunnen voordoen.

Er werden vijf belangrijke maatregelen genomen:

  1. een openbare rapportering voor multinationals per lidstaat om zo transparantie af te dwingen
  2. de verplichting voor multinationals om hun belastingen daadwerkelijk te betalen in de landen waar ze hun activiteiten uitvoeren
  3. er moet zo snel en uitgebreid mogelijk een Europese zwarte lijst van belastingparadijzen worden opgesteld met sancties die voldoende afschrikwekkend zijn om iedere vorm van samenwerking te ontmoedigen (Europa past dat reeds toe door te verbieden dat de EIB deelneemt aan financiële constructies die direct of indirect gelinkt zijn aan belastingparadijzen).
  4. er moet een openbaar register komen dat toegankelijk is voor iedereen en voortdurend wordt geüpdatet. Daarin moeten alle eindbegunstigden staan van trusts, stichtingen en andere brievenbusondernemingen die tot vandaag in de schaduw opereren.
  5. de aanname van een Europese wetgeving die klokkenluiders zo doeltreffend mogelijk beschermt.

Het is echter bij de lidstaten dat het schoentje wringt. Ze leven allemaal op gespannen voet met elkaar omdat geen enkele lidstaat wil onderdoen voor zijn buurland. Door al dat getreuzel en door de kop in het zand te steken, worden de beleidsmakers van de lidstaten echter medeplichtigen in dit systeem.

Politieke wil

België doet niet onder voor de andere lidstaten. De balans van de MR/N-VA-regering inzake de bestrijding van fraude en belastingontwijking oogt relatief zwak. Aankondigingen worden door een specialist in de strijd tegen financiële criminaliteit als “intellectuele oplichting” bestempeld, een minister van Financiën legt een uitzonderlijk grote en verontrustende onnauwkeurigheid aan de dag en we worden met een ongezien gebrek aan gedrevenheid geconfronteerd als het erop aankomt om sterke aanbevelingen goed te keuren in de speciale Commissie Panama Papers. Vergis u niet, de strijd tegen belastingontwijking is een kwestie van politieke wil.

Een andere prioriteit waarvoor de nationale beleidsmakers als enigen verantwoordelijk zijn, is het vrijmaken van middelen om deze fenomenen te bestrijden. Wat dat betreft, treden wij rechter Claise volledig bij. Zelfs de allerbeste wetten die ingezet kunnen worden in de strijd tegen belastingontwijking en het witwassen van kapitaal zijn volstrekt nutteloos als de regeringen niet voorzien in de nodige menselijke, financiële en technische middelen. Temeer daar het gaat over ‘rendabele’ investeringen, zoals blijkt uit de cijfers.

Ten slotte vraagt de strijd voor fiscale rechtvaardigheid ook een algemenere mentaliteitswijziging. Het gaat immers om een langdurige strijd waarin de verschillende schandalen moeten bloot gelegd worden en die niet enkel de burgers bewust kan maken, maar vooral een impact kan hebben op de politieke keuzes die moeten genomen worden. Die strijd lijkt stilaan gewonnen te worden op het morele terrein, het is nu de hoogste tijd dat ze ook op het politieke terrein haar impact heeft.

 

Rudy De Leeuw - Robert Vertenueil

Kathleen Van Brempt (Europarlementslid sp.a) - Hugues Bayet (Europarlementslid PS)